Nỗ lực hướng đến ngày Nhà giáo Trung Quốc không tặng quà

Cũng giống như nhiều quốc gia khác trên thế giới, Trung Quốc cũng có ngày Nhà giáo để có thể tôn vinh những đóng góp to lớn của những người làm trong công tác giáo dục. Để thể hiện đúng ý nghĩa thiêng liêng của ngày Nhà giáo Trung Quốc, ngay từ cuối năm 2010, Bộ Giáo dục của nước này đã ra quy định, yêu cầu các trường học không nhận quà của học sinh và phụ huynh dưới nhiều hình thức.

Ngày Nhà giáo Trung Quốc chỉ mới có từ năm 1985

Có thể nói rằng, với lịch sử lâu đời, Trung Quốc là một trong những quốc gia đầu tiên đưa ra khái niệm "Tôn sư trọng đạo". Cụm từ "Tôn sư trọng giáo" trong tiếng Trung, hoặc "Tôn sư trọng đạo" trong tiếng Việt đã được đề cập từ rất sớm ở đất nước này, vào khoảng thế kỷ thứ 3, thứ 4 TCN từ thời Chiến Quốc trong cuốn "Lễ ký". Điều này cho thấy việc tôn vinh, kính trọng người thầy cùng với việc coi trọng sự nghiệp giáo dục là một truyền thống đã có từ rất lâu tại Trung Quốc.

Sau này đã có các nhà giáo hoặc các tổ chức chính trị xã hội đề xướng một số ngày trong năm, như ngày 6/6, ngày Quốc tế Lao động 1/5, ngày sinh của Khổng Tử 27/8 hay thậm chí là ngày sinh của Karl Marx 5/5 làm ngày Nhà giáo tại Trung Quốc và nhận được sự một hưởng ứng nhất định trong xã hội. Song vẫn chưa thể trở thành ngày lễ chung và chính thức trên cả nước.

Phải đến đầu năm 1985, Ủy ban thường vụ Quốc hội của nước này (Nhân đại) mới chính thức chọn ngày 10/09 hàng năm làm ngày Nhà giáo tại Trung Quốc. Lý do rất đơn giản là bởi đầu tháng 9 - thời điểm học sinh tại nước này tựu trường, như vậy ngay từ thời gian khởi đầu của năm học mới các em đã được nhắc nhở phải nhớ đến sự vất vả, công ơn và cả niềm vinh quang của những người thầy, người cô đang dạy dỗ mình.

Như vậy, dù cũng là quốc gia có truyền thống "Tôn sư trọng đạo" nhưng phải đến hơn 2000 năm sau khi khái niệm này ra đời thì Trung Quốc mới chính thức có ngày Nhà giáo.

Để kỷ niệm ngày này, đa số các trường học sẽ tổ chức các buổi lễ tuyên dương, khen thưởng những giáo viên có thành tích xuất sắc; thăm hỏi các nhà giáo lão thành; học sinh vẽ tranh hoặc tự tay làm những món quà gửi đến thầy cô giáo, học sinh cũ về thăm lại thầy cô và trường cũ, học sinh và phụ huynh tặng hoa và quà cho các giáo viên... Tuy nhiên, do có các quy định của Bộ Giáo dục mà không ít các trường cấp trung tiểu học tại Trung Quốc chỉ cho phép giáo viên được nhận hoa và đề nghị mỗi học sinh chỉ được tặng 1 bông, thậm chí không tặng gì.

Điều này đã nhận được xác nhận của phụ huynh cũng như học sinh Việt Nam đang theo học tại các trường công lập tại Trung Quốc.

Cháu Lê Ngọc Linh -một trong những học sinh Việt Nam đang theo học lớp 10 tại trường Trung học Nhật Đàn, Bắc Kinh. Linh đã theo học tại đây được 3 năm kể từ hồi cấp II. Cháu cho biết: "Ở trường cháu, vào ngày Nhà giáo, nhà trường thường tổ chức mít-tinh, tuyên dương giáo viên có thành tích xuất sắc vào giữa giờ. Học sinh thường chỉ dự mà không tổ chức hoạt động hay tặng hoa, tặng quà gì cho thầy cô".

Các quy định cấm tặng quà giáo viên

Quy định đầu tiên về chuyện cấm nhận quà tặng được Trung Quốc công bố vào cuối năm 2010, có tên gọi là "Thông báo về việc thiết thực tăng cường công tác liêm khiết kỷ luật và thực hành tiết kiệm trong hệ thống giáo dục". Đây chính là lần đầu tiên mà nước này đưa ra các quy định về việc tặng quà giáo viên. Nội dung chính của quy định bao gồm "8 điều không cho phép", trong đó không cho phép các địa phương hay trường học nhận tiền, quà, các loại trái phiếu, phiếu quà tặng hay các loại tiền của vật chất khác của học sinh cũng như phụ huynh; giáo viên không được đòi hỏi hay gợi ý học sinh để được nhận quà, tiền của vật chất.

Thông báo cũng yêu cầu các cơ quan tài chính và kiểm toán các cấp thực hiện chức năng quản lý cũng như giám sát, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm, những vụ việc có tình tiết nghiêm trọng sẽ truy cứu trách nhiệm của cán bộ lãnh đạo.

Đến năm 2014, quy định mới mang tên Thông báo về việc ban hành "Quy định nghiêm cấm các hành vi giáo viên nhận quà tặng, tiền biếu của học sinh và phụ huynh trái phép" tiếp tục ra đời.

Trong đó, đưa ra "6 điều nghiêm cấm" với các quy định cụ thể, rõ ràng và mang tính đối tượng cao, gồm: nghiêm cấm đòi hoặc nhận các loại tiền của vật chất, như quà tặng tiền biếu, phiếu quà tặng và trái phiếu; nghiêm cấm việc tham gia các bữa tiệc do học sinh và phụ huynh sắp xếp có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá khi kiểm tra, thi cử; nghiêm cấm tham gia các hoạt động giải trí do học sinh và phụ huynh sắp xếp chi trả, như thể thao nghỉ dưỡng, du lịch...; nghiêm cấm việc để học sinh và phụ huynh chi trả hoặc thanh toán các khoản chi phí mà bản thân giáo viên hoặc người thân phải chịu; nghiêm cấm việc nhận chiết khấu thông qua các dịch vụ thương mại, như việc giới thiệu bán sách, báo, bảo hiểm, đồ dùng sinh hoạt... cho học sinh; nghiêm cấm các hành vi lợi dụng chức vụ để mưu cầu tư lợi bất chính khác.

Chị Hạ Lộ (Phó Giáo sư tại Đại học Bắc Kinh) cho biết, mỗi khi đến ngày Nhà giáo, chị thường chỉ nhận hoa từ các sinh viên của mình. Nếu có nhận quà thì thường là từ các cựu sinh viên và họ không còn liên quan gì đến việc học tập ở trường.

Do đã từng sang Việt Nam đúng vào ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 cách đây khoảng 20 năm, chị nhận xét: "Trong ngày Nhà giáo Việt Nam tôi từng nhận được rất nhiều hoa. Tôi ấn tượng nhất là vào ngày này, hai bên đường đâu đâu cũng bán hoa tươi. Cảm giác mỗi người thầy, người cô bình thường nhất cũng nhận được sự quan tâm ấm áp trong ngày này".

Vậy phải chăng khi đã có các quy định này thì hiện tượng nhận quà tặng trong ngày Nhà giáo đã được xử lý hiệu quả tại Trung Quốc?

Tặng quà hay là không?

Vào đầu năm 2011, ngay sau khi quy định đầu tiên về việc không cho phép nhà trường nhận quà tặng từ học sinh và phụ huynh ra đời không lâu, báo chí Trung Quốc đã tiến hành một cuộc khảo sát về việc tặng quà cho thầy cô giáo.

Mặc dù khi nhắc đến việc ban hành quy định nêu trên thì hầu hết phụ huynh đều cho rằng "rất kịp thời, rất cần thiết". Nhưng khi được hỏi rằng họ có tặng quà cho giáo viên hay không kết quả lại vô cùng "lý thú". 22% phụ huynh nói rằng "có chút do dự, để xem thế nào", còn 66% khác cho rằng "vẫn phải tặng quà".

Hiện nay, dù đa phần giáo viên và nhà trường tại Trung Quốc đều đã kiên quyết không nhận quà, nhưng nếu có dịp lướt qua các bài viết trên mạng xã hội nước này thì trước ngày Nhà giáo vẫn còn một vài trường hợp phụ huynh từ bậc mầm non, đến trung tiểu học băn khoăn, do dự không biết có nên tặng quà và tặng gì cho giáo viên của con vào ngày này hay không?

Mới đây, chủ một tiệm làm tóc ở Bắc Kinh trong cuộc trò chuyện với phóng viên từng tiết lộ, có phụ huynh đã chi tiền mua thẻ làm tóc lên đến cả chục ngàn nhân dân tệ (khoảng vài chục triệu đồng Việt Nam) của tiệm này để tặng cho giáo viên chủ nhiệm của con mình ở một trường trung học gần đó.

Để có thể kiểm chứng tính xác thực của thông tin trên thì thật khó, nhưng điều đó cũng cho thấy một thực trạng rằng, dù không phải là phổ biến song hiện tượng tặng quà cho giáo viên "một cách kín đáo và tinh vi" này vẫn còn len lỏi đâu đó ở các nhà trường của Trung Quốc. Nhưng việc đưa ra các quy định một cách rõ ràng, phần nào cũng đã cho thấy mong muốn và quyết tâm hướng đến ngày Nhà giáo Trung Quốc và các dịp lễ Tết không quà tặng của bộ giáo dục nước này.

Xem thêm:

• Gợi ý bài mẫu: Kể về cảm xúc ngày Nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11
• Những thông tin cần biết về ngày Nhà giáo Hàn Quốc 15/05
• Lịch sử và ý nghĩa của ngày Nhà giáo Thế Giới 05/10